İstanbul kapısına kavuştu

Ünlü yazar Adolphe Thalasso'nun yazıp, Osmanlı Saray Ressamı Fausto Zonaro'nun resimlediği ''Dersaadet /Saadet Kapısı İstanbul" adlı eser 100 yıl sonra Türkçe ve İngilizce olarak yayınlandı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. tarafından yayınlanan kitabı araştırmacı Ömer Faruk Şerifoğlu'nun hazırladı. Şerifoğlu'nun verdiği bilgiye göre, 19. yüzyılın son çeyreği ve 20. yüzyılın başlarında İstanbul ve Paris arasında gidip gelmeli bir hayat yaşayan ve hayatının sonuna kadar

kendisini İstanbul'a ait hisseden yazar Thalasso, edebi eserleri dışındaki bütün eserlerini, Osmanlı'da resim, müzik ve tiyatro konuları üzerine yazdı. Kitapta, hakkında çok az şey bilinen yazar için, ulaşılan bilgi kırıntılarıyla bir hayat hikayesi oluşturmaya çalışıldı.

1906'da ''İstanbul'un ilk resim salonları'', 1908'de ''Dersaadet: Saadet Kapısı İstanbul'' ve 1910-11'de yayımlanan ''Osmanlı Sanatı'' isimli kitapları kayda değer bulunan Thalasso'nun, en ünlü ve az rastlanır eserlerinden ''Dersaadet: Saadet Kapısı İstanbul'' eseri yayına hazırlanırken, Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi'ndeki bir nüshası ile Mehmet Tantekin Koleksiyonu'ndaki müellif nüshasından yararlanıldı.

49 RESİM FRANSA'DA

Öykü Terzioğlu ve Fatma Doğuş Özdemir tarafından dilimize kazandırılan kitap, Türkçe ve İngilizce olarak iki dilde yayımlandı. Zonaro'nun 1908'de yapılan ilk baskı için özel olarak hazırladığı 49 adet resim halen Fransa'da bir özel koleksiyonda bulunuyor. Kitabın yeni baskısında yer alan görseller bizzat bu orijinallerden çekilen fotoğraflarla yapıldı.

Victor Hugo'dan Sarah Bernhard'a, Namık Kemal'den Abdülmecid Efendi'ye Paris ve İstanbul'daki sanat çevrelerinden önemli dostluklar edinen Adolphe Thalasso'nun ''Şehir ve Yaşam'', ''Kadın'' ve ''Aşk'' başlıklarıyla üç bölüme ayrılan eserinde ''Dua'', ''Gün doğumunda İstanbul'', ''Sabah ezanı'', ''Balıkçılar'', ''Ramazan gecesi'', ''Tulumbacılar'', ''Arzuhalciler ve bayram'', ''Düğün'', ''Hamam'' gibi başlıklarla 20 kadar denemesi bulunuyor.

Kitapta Thalasso'nun metnine Zonaro'nun 49 resmi eşlik ediyor. Son yıllarda birkaç kez müzayedede görülen ve büyük rakamlara satılan Dersaadet'in 1908'deki ilk baskısından 10 kadar nüshanın halen İstanbul'da olduğu tahmin ediliyor. Metin içerisine dağılmış Zonaro'nun 49 resminden bazıları, bilinen resimlerinin etütleri, bazıları ise kitap için özel olarak çalışılmış izlenimi veriyor.

UNUTULMUŞ BİR YAZAR

Kitabın ön yazısında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş, eserlerine İstanbul ve İstanbul'daki kültür sanat hayatını konu eden ''unutulmuş İstanbul yazarlarından'' Adolphe Thalasso'nun levanten bir ailenin çocuğu olarak doğduğunu ve İstanbul'un büyüsünden hayatının sonuna dek kurtulamadığını belirtiyor.

Thalasso'nun ''Dersaadet'' adlı eserinin İstanbul'a dair yazılmış en güzel kitaplardan biri olduğunu vurgulayan Topbaş, eserin araştırmacı Ömer Faruk Şerifoğlu tarafından 100 yıl aradan sonra yeniden kültür hayatına kazandırılması vesilesiyle Thalasso'yu saygıyla andığını dile getiriyor.

BİR RÜYA DEKORU

Thalasso, kitabında İstanbul ve kadınlarını anlatırken, ''İstanbul, ey ruhlar cennetinin gökten duvarlarının denizlerde yansıyarak yaşam bulduğu şehir. Uyanmayı bekleyen dalgalarına tutkunum ve asma bahçelerine, çeşmelerine ve şarkı söyleyen yapraklarına, nehirlerini yıldızlarla süsleyen çiçeklerine, göğünde açan yıldızlara... Bir rüya dekorunda hayaletler gibi süzülen peçeli kadınlarına tutkunum. Onlar ki kocaman gözlerinin parlak ışığını çevrelerine saçar ve geçtikleri yerlerde bir sokak kadını gibi kendilerinden geriye amber, misk ve gül kokuları bırakırlar. Ey İstanbul selam olsun sana. Sana hürmet eder ve sana gönül veririm'' ifadelerini kullanıyor.