28 Şubat'ı anlamak için okuyun

Etkisi devam eden bu süreci farklı açılardan ele alan kitapları sizler için derledik

28 Şubat, anayasal kurumları kullanarak siyasi karar hiyerarşisini bozan, "demokrasiyi militarize eden" niteliğiyle bugün bile tartışılan bir sürecin kilometre taşı oldu. Tabii bu süreç kitap dünyasında da yansımalarını bulmakta gecikmedi.

Yazar ve araştırmacılar 28 Şubat'ı kitaplarıyla tartışmaya devam ettiler. Birçok yazarın görüşleriyle katkıda bulunduğu "28 Şubat:-Postmodern Bir Darbenin Sosyal Ve Siyasal Analizi" adlı kitap bunlardan biri oldu. Kitap, hem bugün yaşananları hem de yarına ışık tutmaya çalışıyor.

Abdurrahman Dilipak, Nazlıl Ilıcak, Mümtazer Türköne, Nevzat Tarhran, Şakir Süter, Ali Bayramoğlu, Mehmet Altan, Mehmet Bekaroğlu, Nuh Gönültaş, Emre Akköz, Mustafa Akyol, Cihan Aktaş gibi yaklaşık 32 yazarın katkıda bulunduğu kitap, halk ile yöneticilerin el ele vermesinin imkânlarını arayan duyarlılığa sahip olan insanların ortak bir arayışıdır.

SÜRECİN GÜNCESİ

28 Şubat, Türk siyasi tarihine bir parantez açmakla yetinmedi. Diğer askeri müdahalelerden farklı olarak rejimin rengini yeniden tanımlayan ve kalıcı bir askerileşmeyi ifade eden bir neşter darbesi oldu. Siyasetin siyaset dışı merkezlerden yönlendirildiği, gerginliklerin, insan hakkı ihlallerinin, keyfiliklerin tüm toplumu kuşatarak şaha kalktığı bu dönemde, Türkiye, en çok özgürlük ve demokrasi fikrinden sapmayan aydınlara ihtiyaç duydu. Bu aydınlardan birisi de Ali Bayramoğlu'ydu. Bayramoğlu, "28 Şubat/Bir Müdahale'nin Güncesi" dalı çalışmasıyla sadece aldığı tavırlarla, önerdiği çıkış yollarıyla değil; aynı zamanda yaşanan gelişmelere ilişkin analizleriyle de 28 Şubat'ı en iyi anlatan kalemlerden oldu. Kitap 27 Aralık 1995 seçimlerinden,18 Nisan 1999 seçimlerine uzanan bir dönemin gelişmelerini gün be gün izleyen ve anlamlandıran analitik bir güncedir.

PARANTEZDEKİ GERÇEKLER

Türk siyasi hayatını yeni bir gözle bakmanızı sağlayacak önemli bir çalışma da geçtiğimiz günlerde vefat eden Ömer Lütfi Mete'den geldi. Mete, 28 Şubat post-modern darbesi ve Şemdinli olaylarının parantezde kalmış yanlarını "28 Şubat'tan Şemdinli'ye Derin Çeteler" adlı kitabında bir araya getirdi.

ABD'DEN 28 ŞUBAT'A BAKIŞ

Gazeteci Ekrem Dumanlı ise 28 Şubat sürecini ABD'den izleyen kalemlerden biri oldu. Dumanlı "28 Şubat Gölgesinde Amerika" adlı kitabında tarihe şu notları düşüyor: "Amerika'da bulunduğum yıllar, 28 Şubat sürecinin en kesif yaşandığı zaman dilimiyle örtüşüyordu. 1997'nin sıcak bir yaz gününde Boston'a indiğimde kendimi yapayalnız, karanlık bir tünele ürkek adımlar atan bir yabancı gibi hissediyordum. (...) 11 Eylül terör eylemi sonrasında dünya büyük bir değişim sürecine girdi. Tabii ki olaydan en çok etkilenen Amerika oldu. Düşünce ve inanç özgürlüğünün en zirve örneği diye tanımlanan ve çoğulculuğa dayanan Amerikan sistemi, çetin bir sınavdan geçiyor. Amerika'nın bu sınavdan alnının akıyla çıkabilmesi, sadece Amerika için değil, dünya için de önemli."

VİTRİN'DEKİ GÖRÜNTÜLER

Usta gazetecilerden Yavuz Donat da bu süreci masaya yatıran isimlerden oldu. Donat'ın "Vitrin"inde bu kez, ülkenin, ihtilalin köşesinden döndüğü bir dönem, "öncesi ve sonrasıyla 28 Şubat" var.

Türkiye'yi 24 Aralık seçimlerine götüren günlerden Anasol-D Hükümeti'nin güvenoyu almasına kadar geçen dönemde yaşananları bir kez daha ibretle anımsamak için "Vitrin"deki görüntüleri incelemek yeterli.

Öncesi ve Sonrasıyla 28 Şubat, Türkiye'nin bugününü anlamak, yarını hakkında sağlıklı tahminlerde bulunmak için başvurabileceğiniz bir kaynak kitap. İbretle okunacak bir belgesel.  

28 Şubat'a İlk Adım/Cüneyt Arcayürek

Cüneyt Arcayürek'in "28 Şubat'a İlk Adım" kitabında bir Cumhurbaşkanının, Çiller'i "memlekete bela ettiğinden" yakınan sözleri, Çankaya ile hükümet arasındaki güncel gerginlikler, uluslararası olaylara damgasını vuran gelişmelerdeki ikilemler; bir azınlık hükümeti serüveninin perde arkasını okuyabilirsiniz.

28 Şubat ve Demokrasi/Emre Kongar

Emre Kongar kitabında, 1999 seçimlerin hemen öncesinde PKK liderinin yakalanmasıyla başlayan, Ahmet Taner Kışlalı'nın ölümü ile süren, Hizbullah'ın ortaya çıkarılması ve Uğur Mumcu'nun katil zanlılarının ele geçirilmesiyle sonuçlanan bir dönemin tanıklığını yapıyor.

İki Darbe Arasında/İskender Pala

İskender Pala bu defa pek bilinmeyen bir özelliğiyle, "asker kimliğiyle" karşımızda. Usta yazar 12 Eylül'ün hemen ardından başlayıp 28 Şubat sürecinde Yaş kararıyla son bulan Deniz Kuvvetleri'ndeki 15 yılın hikayesini içeriden okuma fırsatı veriyor.

Pala kitabı için şunları söylüyor: "Acı günleri hatırlamak, insana tekrar acı verir elbette. Buna rağmen vaktiyle unutmayı çok zor başardığım o günleri şimdi yeniden hatırlamanın acısını yaşamaya cesaret etmem, sırf tarihe belge bırakma ve belki o savrulmuş insanların hala aramızda yaşadıklarına dikkat çekebilme amacına yöneliktir ve bu yüzden yazdıklarımın tamamı katıksız hakikattir." 

Kıt'a Dur - 28 Şubat'tan 27 Nisan'a İktidar Kavgası/Şamil Tayyar

28 Şubat'tan kısa bir süre önce, Çevik Bir ve Mehmet Ağar'ın katıldığı toplantıda hangi kararlar alındı? Cumhuriyet tarihine damgasını vuran gizli toplantıda başka kimler vardı?

Hüseyin Kıvrıkoğlu'na düzenlenen suikast girişimini soruşturan Eyüp Aşık'ı Genelkurmay'a çağırıp, "Bu işi araştırmayı bırakın" talimatı veren komutan kimdi? Ordudaki saflaşmanın perde arkasında hangi mücadele yatıyordu? Mesut Yılmaz, Çevik Bir'den gelen Necmettin Erbakan ve Tansu Çiller'i hapse atmak için neden vakit kaybediyorsunuz tehdidine karşı ne yaptı?

Şamil Tayyar, ilk kez bu kitapta yayınlanan belgelerle, 28 Şubat'tan 27 Nisan'a uzanan süreçte yaşanan iktidar kavgasını tartışmaya açıyor...

En Uzun Şubat/Tuncer Çetinkaya

Tuncer Çetinkaya için de 28 Şubat , takvimde bir yaprak olmaktan öte anlam taşıyor. Yazar kitabında sürecin belli bir kesitini gözler önüne seriyor. Çetinkaya kitabı ekseninde şu noktalara dikkat çekiyor: "O gün acı veren pek çok hadise, bu gün acı bir gülümseme ile hatırlanıyor. Evet , yaşananların çoğu aslında gülümsetecek türdendi... Ama hadiseleri birebir yaşayanlar için zor günlerin başlangıcı oldu. Peki neler yaşandı o gün ve sonrasında? Önce bir ihbar ve jurnal furyası başladı. Dilekçeler, raporlar, ihbarlar dolaştı gizli-açık. Neler yazmıyordu ki bunlarda?"

En Uzun Şubat, geçen on yıl içinde yaşanan, görülen ve araştırılan konuları belge ve şahitleriyle kamuoyunun bilgisine sunuyor.