İlkokul çocukları ya sınıfta kıpır kıpır oluyor ya da yoğun dikkat eksikliği yaşıyor. Hayal dünyasında, isminin çağrıldığını bile duymuyor ya da bir anda tahtaya fırlıyor! Bu çocukta dikkat eksikliği olabilir...

Dikkat eksikliği ve hiperaktif çocuklar dendiğinde nelerden söz edilebilir?

Hiç yerlerinde duramazlar. Aşırı hareketli, durmadan bir yerlere tırmanıp inen, kıpır kıpır kıpırdanan, sık sık kaza yapan çocukları düşünün. Başladıkları hiçbir işi bitirmeyip, durmadan başka şeyler yapan, tutarsız, arsız, uyumsuz görünümündedir. Tepkisellik veya dürtüsellik diye adlandırabileceğimiz Impulsivite hali vardır. Bunu kısaca düşünmeden eyleme geçme olarak tanımlayabiliriz. Unutkan, hafızaları zayıftır bu çocukların. Genellikle toplumdan kabul görmeyen bu haller davranış bozukluklarını zamanla daha da kötüleşebilir. Örneğin zamanla ortaya saldırganlık ve şiddet olayları çıkabilir.

Okulda başarısız mıdırlar?

Evet. Kurallara kasıtlı olarak itiraz etmekten ziyade düşüncesizce ihlal sebebiyle kendilerini disiplinde sorun yaşayan çocuklar olarak bulurlar. Erişkinlerle ilişkileri normal dikkat ve çekinmenin olmayışı sebebiyle sıklıkla sosyal olarak bozulmuştur. Diğer çocuklar arasında da popüler değillerdir ve izole hale gelebilirler. Özsaygıları azalır. Sık sık öfke nöbetleri görülür. Etraftan gelen ve devamlı artan şikayetler nihayet bir şeyler yapılması gerektiği sinyallerini verir.

İlk akla gelen soru şudur: Acaba bu çocuk normal mi?

Ne zaman bir hastalık olarak görülebilir? Son yıllarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DHEB) deyimi her yerde duyulur oldu. Bu olguyu normal çocuk davranışlarından ayırt etmemiz gerekiyor. Zira kesin tanı konmadan ilaç tedavisi yapılmaz. Davranış bozukluklarında danışmanlık hizmetleri ön plana çıkar.

Nasıl tarif ediliyor literatürde?

Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) şu şekilde tarif ediyor hiperkinetik bozuklukları: Erken dönemde başlama (genellikle yaşamın ilk 5 yılı içinde), kötü organize olmuş, iyi regüle edilememiş aşırı aktiviteyle birlikte bilişsel olarak katılınan aktivitelerde ısrarın ve bir aktiviteyi tamamlamadan diğerine geçme eğiliminin olmasıyla karakterize bir grup hastalıktır. Diğer birçok anormallikle de bağlantılı olabilir. Aşırı hareketlilik, dikkat eksikliği ve impulsivitenin üç ana belirti olarak sayılmasına rağmen bilmek gerekir ki, bilhassa kız çocuklarında hiperaktivite olmadan da sadece dikkat eksikliği bozukluğu bulunabilir. Bu olgu derslerde sanki rüya görüyormuş gibi oturan kız çocuklarında ayırıcı tanı olarak düşünülmelidir.

Dr. Serdar ALPARSLAN-Psk. Yasemin KALKAVAN

YARIN:Teşhis için nereye müracaat edilmeli?