Cari işlemler açığı ve öngörüler

İlk iki ayda yüzde 126,7 artışla 6 milyar 127 milyon dolar oldu. Olumsuz ve gelecek için karamsar bir tablo oldu. Ekonomi büyüyor, ihracat artıyor. Buna karşılık ithalat daha çok artıyor. Cari işlemler dengesindeki yukarı tırmanış, ağırlıklı olarak bu kalemden yani ithalatın ihracattan daha çok artmasından etkileniyor.

İthalatın cazibe merkezi olmasını önlemek ve dış ticaret açığını küçülterek cari işlemler açığını kontrol altına almak için kur üzerinde balans ayarı yapılması beklenilmektedir. Bu konuda da ümitler yeni MB Guvernörü Erdem Başçı'ya kalmaktadır. Zira kur üzerinde baskı yaparak iniş veya çıkışa MB'nin eski Guvernörü Durmuş Yılmaz hep karşı çıkmıştı. Şimdi Yılmaz yok. Bakalım yeni guvernör bu talebi karşılayacak mı? Kurlar piyasa kriterlerine uygun tespit edilmeye devam edecek mi? Yoksa baskıyla mı belirlenecek? Bu varsayımın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini yakında görürüz. Bize göre bu işlem yani baskıyla kur belirleme sistem nedeniyle yanlıştır. Böyle bir eylem uygulanacağını sanmıyoruz ama uygulanırsa, enflasyonun artmasından üretimin düşmesine kadar zincirleme sıkıntılar yaşatır.

Ayrıca bugünkü cari açık tartışmasını, ithalatın ihracata göre daha çok artması yani dış ticaret açığının büyümesinin etkilemesinin ötesinde yeni ve daha tehlikeli yapan unsurlara da göz atarsak gördüğümüz resim şöyle okunabilir. Cari açığın finansman biçimi çok kısa vadeli hale gelmiştir. Yani açığın döviz kazandırıcı işlemlere oranı yükselmiştir. Türkiye'ye son yıllarda yapılan fonlama miktarı yıllık 50-60 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmektedir. Yani bir taraftan ithalatın büyümesi diğer taraftan da yabancı yatırımcıların zahmetsiz kazanç sağladığı için tercih ettikleri fonlama cari işlemler dengesini bozmuştur. Kaldı ki 50-60 milyar dolarlık kısa vadeli fon girişlerinin 20-25 milyar doları sıcak para girişinden sağlanmıştır. Görülüyor ki, cari açığın büyümesinde ithalatın ihracatın iki misli artması ve fon girişlerinin etkisi birinci derece etken olmuştur. Bu perde ihracatın yeni pazarlara yönelip tırmandırılması ve tüketimin daraltılarak ithalat çıtasının aşağı çekilmesi ve yabancı fonlamalara imkân yaratılmamasıyla mümkün olur. Bu önlemleri almak kısa vadede mümkün değildir. Bu bakımdan seçim sonrası ekonomi yeni düzenlemelere gebe durumdadır.

İMF ekonomik tahminlerini yükseltti

Cari açığın yükselmesi tedirginlik yaratırken konuya İMF'den de bir yorum geldi. İMF'nin, Nisan 2011 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'na (World Economic Report) göre Ekim 2010 tahmininde Türkiye için 2011 yılında yüzde 3.6 büyüme öngörülen tahmin, yüzde 4.6'ya yükseldi. İMF Türkiye'nin 2012'de ise yüzde 4.5 büyüyeceğini öngördü.

Ekimde Türkiye için 2011 yılı enflasyon tahminini yüzde 5.7 olarak açıklayan İMF bu öngörüsünde bir değişiklik yaparak 2012 için de tüketici fiyatlarının yüzde 6 artacağını tahmin etti.

2010 Ekim'inde, bu yıl için cari açık büyüme tahminini yüzde 5.4 olarak açıklayan İMF, güncellemesinde açık tahminini yüzde 8'e yükseltti yani bugün yaşanılan durumu önceden tahmin edemedi ve düzeltmeye gitti. 2012 cari işlemler açığı tahmini ise yüzde 8.2 olarak açıklandı. İMF Türkiye için 2011 işsizlik tahminini daha önce yüzde 10.7 olarak belirlemişti. Rakam yüzde 11.4'e yükseltildi. TÜİK'in Ocak rakamı İMF'yi haklı çıkardı. İşsizlik oranı 11.9 çıktı. Para Fonu 2012 yılında da işsizlik rakamının yüzde 11 olacağını öngördü. Şimdiden söyleyebiliriz ki bu gidişatla İMF'nin bu tahminleri de tutmayacaktır.

GÜNÜNSÖZÜ: Yaşamak direnmektir. Sevmek güvenmektir. Şunu unutma, insan çoğu zaman dünyanın hâkimi, bazen de küçük bir kalbin esiridir. Mevlana