haberL haberR
0 facebook twitter googleplus

Yazarlar

30 Ocak 2011 Pazar
Paylaş
Tweetle
Paylaş
Gönder
Yazdır
A
A
Gönder

Osmanlı olmasaydı Afrika'da Müslüman kalmayacaktı

Erhan AFYONCU Erhan AFYONCU eafyoncu@bugun.com.tr

Osmanlı İmparatorluğu'nun 16. yüzyılda dünya siyasetine yön verecek bir duruma gelmesi Kuzey Afrika'nın tarihi gelişimini de yakından etkiledi. 1492'de Endülüs'ün son kalıntısı olan Gırnata'nın düşmesinden sonra İspanyol ve Portekizliler, Kuzey Afrika'ya yerleşmeye başladılar. Osmanlı İmparatorluğu, Barbaros Hayreddin Paşa ile denizlerde etkin bir hâle gelince Kuzey Afrika'da, Avrupalılar'la hakimiyet mücadelesine girdi. Habsburglar'ın Kuzey Afrika'yı ele geçirmeleri bu bölgelerdeki Türk korsanlarıyla Osmanlılar'ın işbirliği yapması sayesinde önlendi.

Cezayir'de Türkler

1516'da Cezayir'i ele geçiren Barbaros kardeşler, İspanyollar'a karşı koyabilecek durumda değillerdi. Bu yüzden Barbaroslar, Cezayir'de Osmanlı hâkimiyetini tanıyarak kendilerini sağlama almışlardı. Nitekim Cezayir'i işgal etmek isteyen İspanyollar 1541'de bozguna uğratıldı.

1551'de Turgut Reis Trablusgarp'ı, yani Libya'yı Osmanlı hâkimiyetine soktu. Tunus kesin olarak 1574'te fethedildi. Osmanlı hâkimiyeti Fas'a kadar ilerlemişti. Fas'ta başlayan taht kavgasına müdahale edilerek burasının Portekiz himayesine girmesi önlendi. 4 Ağustos 1578'de Fas'ta yapılan Alkazar Savaşı'nda Portekiz Kralı öldürüldü ve bu ülkede Osmanlı himayesi dönemi başladı.

Orta Afrika'da Osmanlı nüfuzu

Osmanlılar'ın Kuzey Afrika hâkimiyeti kıtanın içlerinde bulunan ancak sahille ilişkileri sebebiyle İspanyol ve Portekiz nüfuzu altına giren bugünkü Nijerya, Nijer, Çad, Mali devletlerinin topraklarında hüküm sürmekte olan Bornu, Songay, Timbuktu Sultanlıkları gibi Müslüman devletlerini de kurtardı. Bu sultanlıklar Osmanlı padişahını halife olarak tanıyıp, tâbii oldular. Afrika'daki Osmanlı hâkimiyetini rahmetli Cengiz Orhonlu ve Ahmet Kavas'ın araştırmaları ortaya çıkarmıştır.

Osmanlılar'ın, Habsburglar'ın İspanyol kanadını Kuzey Afrika'dan uzaklaştırarak, burada hâkimiyet kurmaları, bu bölgelerin Hristiyanlaşmasını ve sömürgeleşmesini önledi. Eğer Osmanlılar'ın müdahalesi olmayıp, İspanyol ve Portekiz hâkimiyeti sürseydi bugün buralarda durum çok farklı olurdu. Akdeniz'de ve Kuzey Afrika'da hâkimiyet kuramayan Habsburglar bütün dikkat ve güçlerini Atlantik ötesindeki yeni sömürgelerine kaydırdılar. Bu durum da Amerika kıtasının sömürgeleştirilmesini hızlandırdı.

15. yüzyılın sonlarından itibaren denizlerde büyük bir üstünlüğe sahip olan Portekiz, Afrika'nın doğu ve batı sahillerindeki Müslüman sultanlıklara saldırarak birçok yeri harap etmiş, bir kısmında da hâkimiyet kurmuştu. Osmanlı İmparatorluğu, Kızıldeniz'de hâkimiyet kurarak, Afrika'nın doğusunda Mozambik'e kadar olan bölgeyi Portekizliler'in işgalinden kurtardı. Habeşistan'a hakim olan Osmanlılar'ın nüfuzu Kenya'da Mombasa'ya kadar yayıldı. Böylece bu bölgelerin Avrupalılar tarafından sömürgeleştirilmesi uzun süre önlenmişti.

Cezayir Sultanı

Midillili bir Türk ailenin çocukları olan Barbaros kardeşler 16. yüzyılın başlarında Kuzey Afrika'ya giderek korsanlık yapmaya başlamışlardı. Bu sırada Afrika yavaş yavaş İspanyol hâkimiyetine giriyordu. Ancak İspanyollar, Afrika'daki topraklarının anavatanlarına uzaklığından dolayı bu bölgelerde hâkimiyetlerini rahatça kuramıyorlardı. Cezayir'den gelen bir heyet İspanyollar'a karşı yardım istedi. Barbaros kardeşler, 1516'da Cezayir'e hakim oldular. Oruç Reis hükümdarlığını ilân etti.

Cezayir'in Barbaroslar'ın eline geçmesi İspanya açısından büyük bir tehlike olarak görüldü. Oruç Reis, 1518'de yerli halk ve İspanyollar'la yaptığı mücadelede şehit düştü. Ölümünden sonra yerine kardeşi Hızır Reis geçti. Hızır Reis'in Osmanlı hâkimiyetini tanımasıyla Cezayir'de Osmanlı dönemi başladı.

1830'da Fransızlar işgal edene kadar Cezayir Osmanlı hâkimiyetinde kaldı. Fransız işgali döneminde Cezayir şehrinin Türk-Mağribî özel­liği ortadan kaldırılarak yerine Avrupaî tarzda binalar yapıldı. 1948'den sonra başlayan Cezayir Milli Mücadelesi 1 milyona yakın şehit verdikten sonra 1962'de başarıya ulaştı.

Osmanlı hâkimiyetinde Tunus

Tunus Kanunî döneminde 1534'te fethedilmiş ancak kısa bir süre sonra İspanya tarafından tekrar işgal edilmişti. İnebahtı da mağlup olmasına rağmen yeniden inşa edilen Osmanlı donanması Kılıç Ali Paşa komutasında ve Koca Sinan Paşa'nın serdarlığında 1574'te Tunus'u fethetti. Böylece Fas dışındaki bütün kuzey Afrika kıyıları Osmanlı kontrolüne girmişti. Fransızlar 1881'de işgal edene kadar Tunus Osmanlı hâkimiyetinde kaldı. Tunuslular 1930'dan sonra Fransız işgaline karşı mücadeleye başladılar. Habib Burgiba'nın liderliğindeki Milli Mücadele 1957'de cumhuriyetin kurulmasıyla başarıya ulaştı.

Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun!

VİDEO GALERİ

E bilet protestosuna polis müdahalesi
  • E bilet protestosuna polis müdahalesi
  • Motosiklet gösterisinin böylesini görmediniz
  • Gasp dehşeti kamerada
  • Dicle nehri böyle yandı


YAZARLAR

  • Nuh GÖNÜLTAŞNuh GÖNÜLTAŞKim takar mahkemenin yayın yasağını, değil mi Rıza?
  • Ali Atıf BİRAli Atıf BİRDevleti milletten korumayı bıraksak...
  • Gültekin AVCIGültekin AVCIMİT ve operasyon
  • Adem Yavuz ARSLANAdem Yavuz ARSLANGül'ün sitemi AKP'nin kayan sistemi
  • Aykut IŞIKLARAykut IŞIKLARTelevizyon mu, yoksa biz mi vefasızız...
  • Tarık TOROSTarık TOROSİçeride başka dışarıda başka...
  • Perihan ÇAKIROĞLUPerihan ÇAKIROĞLUSinemaya gitmeyen çocuk kalmasın
  • Elif KORKMAZELElif KORKMAZELAzı karar, çoğu zarar demişler!
  • Engin VERELEngin VERELŞampiyonluğun kutlu olsun
  • Ahmet KONANÇAhmet KONANÇŞehir efsaneleri ve gerçekler
Nuh GÖNÜLTAŞKim takar mahkemenin yayın yasağını, değil mi Rıza?

FOTO GALERİ

  • Uçaklardan bomba yağdı
  • Kaplan öküzün boynuna yapıştı kaldı
  • MİT ve akıl almaz operasyonları
  • Peygamber sevgisi salonu doldurdu
  • Cumhurbaşkanlarının ilkleri ve enleri
  • İşte zihin açan o besinler
  • Dünya hakkında hiç duyulmamış gerçekler
  • Cimbom ağır yaralı
  • Öyle bir faydası var ki!
Uçaklardan bomba yağdı
Kapat